Immanuel Kant asked himself three basic questions: What do we know? How should we act? And, What do we dare hope for? Taken together these questions explore anyone's engagement with society, most emphatically that of the architect and his power to design well. After all, the architect makes things that order our world. Making and ordering of the world is done on the basis of our experience of the world and more particularly our engagement with it as thinking bodies, that is, on the basis of what we think we know. We undertake these activities with the idea that it is right that we do things in this way and finally, we do it in the hope that something good will come of it. The project of philosophy is essentially architectural, a fact that was not lost on Kant. The philosopher describes the landscape of experience as best as he can. On this he builds his house of thought, his sense of reality which has to be firm, desirable and accommodating. In that house he designs the machinery of his action. At the same time the architect is someone who makes our image of the world habitable simply by making her. This course seeks to explore the intimate relationship between architecture and philosophy by examining the grounds of our ability to judge designs and justify design decisions from the perspectives of four of the main philosophical movements of the twentieth century: phenomenology, pragmatism, existentialism and transcendental empiricism. Each lecture will be concerned with the presentation of a biography of a thought-string. Sometimes a specific problem will take centre stage at other times a thinker or a movement. During each lecture we shall be looking at three things: the landscape or context in which the thinking takes place, the architecture of the thought and the mechanics of action that the thought appears to suggest. All this with reference to concrete examples from the world of design in architecture.

Verklarend woordenboek
Concepten zijn bouwstenen waarmee een denkwereld gechargeerd kan worden met een richting. De gedachte gaat slechts vluchtige relaties aan met één of ander doel. De doelmatigheid van de wereld wordt steeds opnieuw door ons bedacht en vaak met woorden en concepten die op het moment van de gedachte al aan fluisterende veranderingen van hun betekenis onderhevig zijn. Dat kan komen door de voorwaarden die gepresenteerd worden vanuit de context in tijd en ruimte van een(vooruit)gang veelal door het semantische geweld en corruptie waaraan de taal voortdurend wordt blootgesteld. De instrumenten van het bedenken worden dan ook telkens weer aangepast. Er is niets dat de mogelijkheid tot creativiteit en begrip ontgaat.  Wij denken met metaforen. Als ons denkwerk is metaforisch. Dat biedt stof tot reflectie
Geschiedenis is een verzameling verhalen over de praktijk van de architectuur en de reflectie daarover met de bedoeling deze actief te betrekken bij het huidige discours. Vragen zijn veelal eeuwen oud. Antwoorden veranderen echter met de context waarin de vraag gesteld wordt. Daarom blijft het herhaalde bezoek aan het verleden zo vruchtbaar. Het Parthenon van nu is niet het Parthenon van vorig jaar. Om Gilles Deleuze te parafraseren: ‘geschiedenis bedrijven is als het maken van een portret: het is het scheppen van iets nieuws door middel van de beschrijving van een reis naar aanleiding van een definitieve vraag. De geschiedenis hoeft niet na te zeggen wat er reeds gezegd is, of eenvoudigweg te beschrijven wat er is gebeurd. De geschiedenis moet zeggen wat wellicht nooit is gezegd, maar wat toch aanwezig is in hetgeen wat er is gezegd. De geschiedenis moet beschrijven wat nooit eerder gezien is, maar wat wel altijd al zichtbaar was.’ Het nieuwe is het oude, herschapen in de veranderde context. Een verhaal functioneert dan ook als vóór-beeld. Het houdt je een beeld voor van de gezamenlijke ervaring van het bouwen. Wat je daarmee doet is je eigen verantwoordelijkheid. Dat schept de verplichting tot een antwoord op de vraag. Een verhaal heeft in bepaalde gevallen wellicht een eenduidig doel maar nooit een eenduidig effect. De intentie van de verteller wordt continue ondermijnd door de ruis van de achtergrond waartegen de luisteraar luistert. Geschiedenis is dan ook een “vieze discipline” oftewel “a leaky system”. Geschiedenis als systeem om de collectieve ervaring over te dragen lekt aan alle kanten en laat duidelijke sporen na die door geen van de partijen expliciet gewenst zijn. Maar die ongewenste sporen en overvloedige lekkage hebben hun functie. Een geschiedenis wekt op die manier mogelijkheden die niet door de docent zijn voorzien maar die vanuit de student zelf komen. De vruchtbaarheid van de geschiedenis zit verborgen in die goed bewaterde kloof. Dat wil overigens niet zeggen dat er geen expliciete verplichtingen bestaan ten aanzien van de verteller en de luisteraar. De verteller gaat de wetenschappelijke plicht aan zijn bagage te declareren; de luisteraar kan dan oordelen en moet kritisch en behoedzaam zijn ten aanzien van zijn of haar eigen behoefte en rol en mogelijkheden.. Dat maakt het mogelijk voor de architect zijn eigen referentiekader voor elke beslissing ten aanzien van het ontwerp en zijn houding daarover te ondervragen. Niet alleen het voorbeeld maar juist ook het woord dat het voorbeeld opnieuw schept met een betekenis staat daarin centraal.
Strategie en tactiek
Een strategie is geen protocol, geen algoritme, geen handboek. Het is iets dat minder controle blijkt te bieden, het is een ‘in scène zetten’ van een geprivilegieerd verhaal over de overwinning, waar de hoop op die overwinning wordt onderbouwd met beredeneerde keuzes. Strategieën zijn moeilijk onder controle te houden naarmate hun mobilisatie nadert: zij mobiliseren kennis op basis van virtuele ervaring. In het echte leven moet men vertrouwen op de goden. Een tactiek daarentegen, is een vlugge beslissing ten aanzien van een bepaalde situatie. Clausewitz, de bekendste auteur op militair strategisch gebied, schrijft dat een strategie ver van het slagveld wordt voorbereidt, een tactiek daarentegen is een vlugge reactie op het slagveld zelf ten aanzien van een situatie die aldaar is ontstaan en die niet was voorzien. Voor de architect kan de ervaring in de vorm van een kritische geschiedenis van de architectuur “gemobiliseerd” worden tot een strategie, en kan een volle kennis van de geschiedenis hem helpen in het beredeneren van goede tactieken tijdens het ontwerpproces. Tegelijkertijd moet een ontwerpfilosofie op basis van ervaring niet te zwaar zijn. Zoals Paul Valéry het zegt: “een goede filosofie is draagbaar.” En dat is belangrijk. Om een economische geschiedenis te vinden moet men juist het dwalen heerlijk vinden, men is wetenschappelijke nomade, en die reizen licht. Tijdens dat dwalen komen er vragen op: wat vond men belangrijk, en waarom? Wat vindt men nu nog relevant, en waarom? En wat voor consequenties heeft dat ten aanzien van onze eigen ontwerphouding?

course description	list of possible concepts for the essay		definitions of architecture

Lecture 1	Lecture 2	Lecture 3	Lecture 4
Lecture 5	Lecture 6	Lecture 7	Lecture 8

What is philosophy?	Human Being: the body and its environment	Power, the Erotic & Desire	Space Place & Time
Esthetics, the problem of quality	Ethics, the problem of the good, duty, ends and means, virtue and fairness	Metaphysics and truth	Priority and value or rather politics and economics
Analysis and interpretation	Abstraction	Logic and emotion	Technology and Progress
Tectonics	Theatre

copyright © jacob voorthuis 1994-2009

All written material and photographic material on this page is copyrighted. Should any of the artists whose work is the subject of many of these photographs want acknowledgement I will naturally try to oblige. For the use of photographs and for quotations from the text please cite Jacob Voorthuis as the author and Voorthuis.net as the publisher. Should you wish to use a photograph feel free to send me an email and I can send you a larger copy.