7X272 Architectuur en Beeldende Kunst

Woorden, veel woorden,of eigenlijk slechts klanken, voortgebracht vanuit een diepe verveling, of als grap, of in woede Ik weet het eigenlijk niet. Vallend as en zwermende wolken rook bewegen mee met de lucht. En dan nog  het gemorste bier van opgewonden goden op de grond, een blik, de herinnering van een ding dat langs schoot, eigenlijk slechts een kant van een ding en daar nog maar een kleurrijke veeg kleur van met een leesbaar teken zodat ik dacht dat ik wist wat het was. De condensatie van luie adem en de gezonde modder aan onze schoenen, het ingewreven zweet, vochtige plekken, vlekken op kleren, de vieze vloer, verzette meubelen, de inrichting van de stad, de wijk, ons huis, jouw kamer, mijn hoofd, we laten de voortdurend sporen na, op de muren, op papier, in onze herinnering waarvan het overgrote deel bewaard wordt in de omgeving zelf. Deze sporen zijn getuigen van onze communie met het dagelijkse leven. Ze zijn het begin van iedere uitdrukking die betekenis gaat krijgen en met die betekenis gaat handelen. Zo zijn ze het begin van een groots en mysterieus project.

Georges Bataille liet zijn scheluwe geest door de ruimtes van onze tijd ronddolen. Onder andere in de ruimte van het abattoir. Terwijl hij daar tussen het rode, bloedende vlees, de ontmande vormen van de zorgvuldig uiteengereten dieren stond, werd hij getroffen door een waarheid over het moderne leven: het slachten betrof ooit een religieuze activiteit. In sommige landen is het dat nog steeds. Hoe is het dan zo gekomen dat het slachten en de tempel van elkaar zijn gescheiden? Het leven van een dier was een geschenk van God aan de mens. De dood van het dier in het offer was ons geschenk aan het goddelijke. Het bloed was getuige van onze betrokkenheid met het leven. Wat is er gebeurt tijdens onze haastige vlucht naar een nog weinig begrepen en ongeoefende moderniteit? Door het schoonmaken van de tempel, het weg boenen van het bloed, het vacuümverpakken van het vlees en het vermalen van het karkas en door dit allemaal te vervangen met metaforen en symbolen, hebben we ons niet verloren in onze hygiëne? Heeft onze drang tot schoonheid ons niet verbannen uit ons heelal en onze betrokkenheid met de wereld daarmee onmogelijk gemaakt?

In de zelfde adem schrijft Bataille over musea. En daar, in een stille retorische samenzwering, beantwoord hij zijn eigen vraag. Musea zijn het product van de scheiding tussen de tempel en het abattoir. Het museum is wat daar tussen is komen zitten. Kunst is de slachting van onze zelfgenoegzaamheid, de kunst is een ongeveinsd product van het offer. Kunst is getuigen van onze betrokkenheid met het leven. Het zoekt naar de sporen van onze gedachten, onze zorgen, angsten en overgevoeligheden. Ze worden uitgesmeerd op het doek, gehakt in steen en confronteren ons op die wijze met een overweldigend project: onszelf. Kunst maakt ons bewust van het feit dat de scheiding tussen onszelf en het geronnen bloed van het offer incidenteel is. De slachting gaat immers door in het dagelijkse leven, in onze poging ons lichaam en leven te handhaven en te worden.

De meest diepzinnige kunst is een voorstelling van het mysterie van het alledaagse. Theodor Adorno vroeg of kunst zich tot doel heeft gesteld ons te laten zien zoals we zijn of dat het de conceptuele ruimte biedt waarin we zouden kunnen groeien om groot te worden. Of zoals Nietzsche het zei, te worden wat we zijn. Als het zo is dat kunst een grafiek betreft van onze worsteling met het mens-zijn, de grafiek van onze inspanning om groter en genereuzer te worden in ons evenbeeld, dan is kunst inderdaad een groots project. Musea zijn abattoirs versluierd als temples, of temples versluierd als abattoirs, ze hebben een vooringang en een achteringang. Ze hebben tot doel ons te omringen met de ontzagwekkende, openbarende karkassen en rompen van de geest, die alleen onszelf tonen, zodat we binnen kunnen bekijken, zodat we een indruk krijgen van de gigantische ruimte die daar nog over is om te betrekken en te bewonen, te vullen met een zorgvuldig gemaakt zelf.